Ekim 14, 2021

Fırat Uran: Okurlara kendi hayal güçlerini kullanmaları için bir alan açıyorum

ile admin

İlker Cihan Biner

Fırat Uran’ın yeni kitabı ‘Olamayanlar’, Sander Yayınları tarafından yayımlandı. Yazın dünyası oldukça değişik olan Uran’ın öykülerinde oluşturduğu yerlerin, karakterlerin iç içe geçişi kelam konusu…

Öbür bir deyişle; Fırat Uran’ın metinlerinin yüzeylerinde ikili cinsiyet egemenliğinin dışında kalmış vücut izlerini, melankolik imkansızlıkları ya da ömürle bağlı çok çeşitli olasılıklar bulunuyor. Müellifin ‘Otobanda Kaybolanlar’, ‘Kara Köpek’ isimli iki kitabı daha var. Bu yüzden onun dünyasını tek bir merkezde toplamak sıkıntı.

Fırat Uran’la kitaplarını konuştuk.

‘OKURLARA KENDİ HAYAL GÜÇLERİNİ KULLANMALARI İÇİN BİR ALAN AÇIYORUM’

‘Otobanda Kaybolanlar’, ‘Kara Köpek’, ‘Olamayanlar’ birbirinden farklı üç eser. Ortak özellikleri ise sayfalara yayılan diyaloglar. Neden bu kadar ağır diyaloglar yazmaya ihtimam gösterdiniz?

Müellif olmaya karar verdiğimde birinci iş çeşitli müelliflerin kitaplarında kullandıkları yazım üsluplarını incelemek oldu. Ben sayfalarca uzun uzun betimlemelerin olduğu yazım şeklini sevmiyorum. Bir yeri tüm ayrıntılarıyla anlatmanın çok gerekli olduğunu düşünmüyorum. Bu nedenle diyaloglara tartı veriyorum. Karakterler konuştukça yerler, fikirler ve hissiyatlar canlanıyor. Okuyucularıma kendi hayal güçlerini kullanmaları için bir alan açıyorum ve bu hoşuma gidiyor.

Olamayanlar, Fırat Uran, 104 syf., Sander Yayınları, 2021.

Her kitabınızda işaret ettiğiniz birtakım sinemalar, diziler ve müzikler var. Yazarken, bu yapıtların üzerinizdeki tesirlerini bizlere anlatabilir misiniz?

Kitap yazarken birebir şarkıyı yüzlerce sefer dinleyerek müellifim. Bu nedenle her kitabımın yazıldığı bir müziği vardır.

  • ‘Otobanda Kaybolanlar’ – Radiohead, House of Cards
  • ‘Kara Köpek’ – Angelo Badalamenti, Dance of the Bad Angels.
  • ‘Olamayanlar’ – ABBA, The Winner Takes It All.

Bu müzikleri o kadar çok sefer dinledim ki, kitabın içerisinde bir yere de yerleştirme gereği duydum. Bir insanın apayrı bir ülkede yaptığı bir müzik, bir oburunun, kendi yapıtını yaratırken ilham kaynağı olmasını sağlıyor. Bu süper bir şey.

Sinemaların tesirinden örnek vereyim. ‘Kara Köpek’i yazarken, Berk karakterini kitabın sonunda öldürmeyi düşündüm. Hem de çok absürt bir formda. Hatta başımda sonrasında oluşacak olay örgüsünü bile kurmuştum. Çok sevdiği benji bitkisini mesken bitkisi olmasına karşın mezarına gömüyorlardı. Ancak mutsuz sonla bitmesini istemedim. ‘Kara Köpek’ çok hoş bir karakter ve yaşamasını istedim. Bu noktada ikisini bir ortaya nasıl getirebilirim diye düşünmeye başladım. Karakterleri o denli çatışmalı bir biçimde tasarlamışım ki bir ortaya gelmeleri imkansız üzere geliyordu. İşin içinden uzun bir müddet çıkamadım. Derken bir gün “Secretary” isimli bir sineması izledim. Sinema bittiğinde kitabın sonu başımda oturmuştu. Ne yazacağımı biliyordum. Son kısmı yazarken çok eğlendim.

Kitaplarınızın illüstrasyonlarının yaratımında iki kişi var: ‘Kara Köpek’ ve ‘Otobanda Kaybolanlar’da Ece Cangüden ve ‘Olamayanlar’da Tekçe Kirkova. Görsellerin temalarını ya da işaret ettikleri durumları birlikte mi hazırladınız? Her iki sanatkarla da bir ortaya gelmeniz nasıl oldu?

Ece Cangüden benim liseden arkadaşım. O vakitler yakın değildik. O fen, ben Türkçe-matematik kısmında okuyordum. Üniversiteden mezun olduktan sonra Facebook’ta yaptığı fotoğrafları paylaşmaya başladı. Çok hoş işleri vardı. Dikkatimi çekti, konuşmaya başladık. New York’tan yeni dönen bir arkadaşım stant yeri açmıştı ve sanatçı arıyordu. Ece’nin birinci standı orada yapıldı.

Ece’ye ‘Otobanda Kaybolanlar’dan ne vakit bahsetsem, beni destekledi ve dinledi. Çizimlerin yapılması vakti geldiğinde, sanatçı ararken, ‘Aslında ben çizmeyi denemek isterim’ dedi. Alaz ve Batu’nun birinci taslağını gönderdiğinde, o kişinin Ece olduğunu biliyordum.

Tekçe Kirkova’yı Kadıköy sokaklarında görüyordum. Bir gün arkadaş olacağımızı hissediyordum. Hatta bunu bir akşam arkadaşıma lisana getirmiştim. Yalnızca vakti vardı. ‘Otobanda Kaybolanlar’ın lansman gecesinin olduğu Kadıköy Bina’ya Tekçe de katıldı. O gece tanıştık. Tekçe kendine has stili olan bir sanatçı. Yaptığı çizimlerde neon renkler, yılanlar, üzgün beşerler var. Bu nedenle ‘Olamayanlar’ kitabım için çok yanlışsız bir seçim olduğunu düşündüm. Zira kitap toksik bağları anlatıyor.

Çizim: Ece Cangüden – Otobanda Kaybolanlar

‘ Otobanda Kaybolanlar’da işlediğiniz karakterlerin tamamı kurgu mu? Yoksa kendi hayatındanız mı izler taşıyor?

Her muharririn kitabı, kendi hayatından kesitler içerir. Bunun bu türlü olmaması imkansızdır. Burada değerli olan nokta ne kadarı kendi hayatından, ne kadarının kurgu olduğudur. Bir kitap büsbütün gerçek hayat anlatılarak yazılırsa o vakit anı tipinde bir eser olur. Anılar, tarihte kıymetli bir yerde geçmiyorsa çoğunlukla unutulup masraflar.

Bir kitap yazarken büsbütün kurgu yapmayı denemenin insanı kendinden uzaklaştıracağını düşünüyorum. Bu noktada samimiyet kaybolabilir. Ben, anı ve kurgu ortasında bir noktada duruyorum. Gerçek hayattan yola çıkıp kurgulaştırıyorum. Böylece kitabım bir anı değil, roman oluyor.

Örnek olarak, ‘Otobanda Kaybolanlar’ kitabımda şöyle bir kısım vardı:

“-Birinin Kayıp Otabanında kayboldun mu hiç?
-Hayır, o otobanın yan taraflarında çıkış yolları var, sen sarı çizgilere bakmaktan görmüyorsun.
-O halde, birçok kişinin otobanına girip birinci çıkıştan çıktın?
-Öyle de denilebilir. Sen kaybolmayı seviyorsun anlaşılan.”

Bu konuşma gerçek hayatta hiçbir vakit yaşanmadı. Benim içimde yaşadığım iki farklı bakış açısının çakıştırılmasıydı. Bu noktada karakterler benden kesimler taşıyorlar.

‘HAYATTA HEPİMİZİN ‘KARA KÖPEK’İ GELEBİLİR’

‘Kara Köpek’ yapıtınızın sonunda ‘havlayın, havlayın’ diyorsunuz. Ben bunu bir davet olarak algıladım… ‘Kara Köpek’ imgesinin yaratım etabında nasıl bir zihin dünyanız vardı?

Artık dönüp bakınca, hayatımda her vakit hoş hatırlayacağım nostaljik bir yanı var o devrin. Birinci kitabım yeni çıkmıştı. Çok sık Kadıköy’e gidiyordum. Sokakların tıklım tıklım kalabalık olduğu vakitlerden bahsediyorum. Orada Kadıköy’den çıkmayan birçok beşerle tanıştım. Dışarıda hayat tüm coşkusuyla akarken konutta sevdikleriyle inançlı ve samimi bir gece geçirmek isteyen beşerler. Onlardan etkilendim. Daima bir şey yapmak durumunda olmayıp durma halinde olmak bana çok cazibeli geldi. Üzüldüğün bir şey varsa, onu hayatın yoğunluğu ile uyuşturmayıp yasını yaşamak durumu. ‘Kara Köpek’ karakteri bu türlü ayrıntılarla çevriliyken oluştu.

Evet, kitabın sonunda okuyucuya yazdığım mektupta bir davet vardı. Hayatta hepimizin ‘Kara Köpek’i gelebilir. Meskenden hiç çıkmak istemeyeceğimiz bir depresyon olarak kendini gösterebilir. İşte bu türlü durumlarda insanın içindekileri bir halde tabir etmesinin değerli olduğunu düşünüyorum. Bu bir müzik bestelemek, fotoğraf yapmak yahut roman yazmak formunda olabilir. Havlayın derken, içinizdekileri sanat formuna çevirip kendinizi söz etmeyi deneyin demek istiyordum.

‘İMKANSIZ AŞK ÖYKÜLERİ ANLATIRSAM, BU ÜSLUP BAĞLARA DENK GELDİĞİMİZDE ONLARI TANIRIZ DİYE DÜŞÜNDÜM’

Son kitabınız ‘Olamayanlar’daki her bir hikaye bağlardaki imkansızlıkları yahut ihtimalsizlikleri işaret ediyor. Yapıtınız her halükarda krizlere dair çatlaklar yaratıyor. Hatta bu sarsıntılar için ırkçılıktan homofobiye ve göçmen düşmanlığına uzanan geniş bir ağ da diyebilirim. Bu kitaba başlarken motivasyonunuzdan biraz bahseder misiniz?

Tam kapanma yeni başlamıştı. Çok ağır geçen hayatım bir anda inanılmaz derecede yavaşladı. Tüm özel derslerim iptal oldu. Meskende bir iki gün depresyona girdikten sonra benim bir şey yazmam lazım dedim. Bu noktada aklıma ‘Olamayanlar’ geldi. Daha evvel hikaye cinsinde yazmamıştım. Romana kıyasla, hikayenin inanılmaz bir kolaylığı var. Olay örgüsü daha kısa olduğu için düzeltmeleri yapıp tamamlamak çok daha pratik. Bu sebeple çok kısa müddette bitti. Tekçe Kirkova’ya telefon açıp kitabı anlattım. O da o sırada konuta kapandığı için çizimlerini jet süratiyle bitirdi.

‘Olamayanlar’ı yazarken, bir roman olamayacak kadar kısa lakin anlatılmaya kıymet kıssaların olduğunu düşündüm. Yarım kalmış, toksik eşcinsel aşk kıssaları. Süratli parlayıp çabuk sönen, içinde türlü türlü imkansızlıkların olduğu bir kitap hayal ettim. Düşündüm ki, imkansız aşklar hakkında öyküler anlatırsam, gündelik hayatta bu biçim alakalara denk geldiğimizde onları tanırız. Yara almadan yolumuza devam ederiz.

Çizim: Tekçe Kirkova – Olamayanlar

Tüm bu yapıtlarından birini ya da birkaçını tiyatro, sinema, dizi projesine çevirme emeliniz var mı?

İstanbul Bilgi Üniversitesi, sinema yüksek lisansından ‘Kara Köpek’ kitabımı senaryoya çevirerek mezun oldum. 84 sayfalık, akıcı bir senaryo ortaya çıktı. Senaryo tabibi Öktem Başol’un kontrolünden geçti.

‘Kara Köpek’in çekilmesi için hazırlıklara başladık. Küçük bir grup oluşturdum. Birinci amacımız Köprüde Buluşmalar ismindeki aktifliklerine katılmak. Çabucak gerisinden Kickstarter ile bağış toplayacağız. Bunu yapabilmek için oyuncu takımını belirleyip sinemadan sahne çekmek gerekli. Bugünlerde sinemanın bu kısmını yapacak birini aramaktayım. Bu basamakta kitlendim. Ustalıkla seçilmiş, genç yetenekli oyunculara muhtaçlığımız var.

‘Otobanda Kaybolanlar’ın tiyatro metnini yazmıştım ancak pandemiden ötürü tiyatro kesimi büyük bir darbe aldı. Sahneler çok uzun mühlet kapalı olduğu için proje rafa kalktı. Derken Storytel uygulamasında (sesli kitapların olduğu dijital bir platform) Podacto isminde bir oluşuma denk geldim. Birçok oyunu seslendiren mükemmel bir oluşum. Önümüzdeki hafta Naz İnanç ile görüşüp ‘Otobanda Kaybolanlar’ın seslendirilmesi konusunda bana yardım etmek isteyip istemediğini soracağım. Naz evet derse, ‘Otobanda Kaybolanlar’, 2022’de Spotify’da kısım bölüm seslendirilecek. Bu beni çok heyecanlandırıyor. Umarım bir gün tiyatrosu da olur.

‘2022’DE BEDELLİ ASKERLİĞİ ANLATAN ‘TÜFEKSİZ HAREKETLER’ GELİYOR’

Ufukta yeni bir kitap görünüyor mu?

2022’de çizimlerini Caniş Vardal’ın yaptığı ‘Tüfeksiz Hareketler’ isimli yeni kitabım geliyor. Bedelli askerliği anlatıyor. Şu an da çizimlerini tamamlıyoruz. 74 tane çizim var, 40’ı tamamlandı. Caniş mükemmel bir iş çıkarıyor.

Bunun dışında bir de bir kitabın yayınlanmasından sonraki serüvenini anlatan ‘Raf ve Ötesi’ isimli teknik bir kitap yazıyorum. Yetiştirebilirsem 2022’de çıkacak. 4. kitabım ‘Ben Kitap Yazmak İstiyorum’un kardeşi. Çizimlerini Duru Ekşioğlu yapacak.

Çizim: Caniş Vardal – Tüfeksiz Hareketler

KAYNAK :GAZETE DUVAR